# Ofiara świerzopa

Konstanty Ildefons Gałczyński

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Jest w I Księdze «Pana Tadeusza»
taki ustęp, panie doktorze:
«Gdzie bursztynowy świerzop[1], gryka jak śnieg biała…»
I właśnie przez ten świerzop neurastenia[2] cała…
O Boże, Boże…

Bo gdy spytałem Kridla[3], co to takiego świerzop,
Kridl odpowiedział: — Hm, może to jaki przyrząd?
Potem pytałem Pigonia[4],
a Pigoń podniósł ramiona.

Potem ryłem w cyklopediach[5],
w katalogach i w słownikach,
i w staropolskich trajediach[6],
i w herbarzach, i w zielnikach…

Idzie jesień i zima.
Ale świerzopa ni ma.

Już szepczą naokół panie:
— Cóż się zrobiło z chłopa!
Dziękuję, panie Adamie!!!
Jestem ofiara świerzopa.

> Pierwodruk: „Kurier Poranny” 1934, nr 306.

świerzop — dawna regionalna nazwa niektórych gatunków roślin z rodziny kapustowatych mających żółte kwiaty i rosnących na nieużytkach i polach uprawnych jako chwast: a) rzodkiew świrzepa (Raphanus raphanistrum), o jadalnych liściach; lub b) podobna do niej gorczyca świrzepa (gorczyca polna, ognicha, Sinapis arvensis), dawniej używana w lecznictwie oraz do wytwarzania oleju i musztardy. [przypis edytorski]

neurastenia — nerwica, nadpobudliwość. [przypis edytorski]

Kridl, Manfred (1882–1957) — polski historyk i teoretyk literatury, profesor uniwersytetu w Wilnie, podczas wojny wyemigrował do USA; autor m.in. obszernego podręcznika Literatura polska wieku XIX (1925–1933). [przypis edytorski]

Pigoń, Stanisław (1885–1968) — historyk literatury polskiej, edytor, badacz romantyzmu i Młodej Polski; profesor uniwersytetu w Wilnie, a następnie Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie; znawca biografii i twórczości Mickiewicza, edytor i komentator wielu wydań (od 1925) poematu Pan Tadeusz w serii Biblioteka Narodowa (początkowo uważał Mickiewiczowski świerzop za ognichę, w ostatnich wydaniach opowiadał się za identyfikacją świerzopu jako rzepaku). [przypis edytorski]

cyklopedia (daw.) — encyklopedia. [przypis edytorski]

trajedia (daw.) — tragedia. [przypis edytorski]