Dzisiaj aż 13,496 dzieciaków dzięki wsparciu osób takich jak Ty znajdzie darmowe książki na Wolnych Lekturach.
Dołącz do Przyjaciół Wolnych Lektur i zapewnij darmowy dostęp do książek milionom uczennic i uczniów dzisiaj i każdego dnia!
Przypisy
Pierwsza litera: wszystkie | 0-9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
Według typu: wszystkie | przypisy autorskie | przypisy redaktorów Wolnych Lektur | przypisy źródła | przypisy tłumacza
Według kwalifikatora: wszystkie | angielski, angielskie | architektura | białoruski | czeski | dopełniacz | dawne | francuski | grecki | gwara, gwarowe | hebrajski | hiszpański | holenderski | islandzki | język, językowy, językoznawstwo | łacina, łacińskie | literacki, literatura | liczba mnoga | mitologia | mitologia germańska | mitologia grecka | mitologia rzymska | niemiecki | poetyckie | pogardliwe | portugalski | potocznie | przenośnie | przestarzałe | przymiotnik | przysłowiowy | przysłówek | regionalne | rosyjski | staropolskie | starożytny | turecki | ukraiński | węgierski | włoski | żartobliwie | zdrobnienie
Według języka: wszystkie | English | français | Deutsch | lietuvių | polski
Znaleziono 24795 przypisów.
pomni sie — opamiętaj się. [przypis redakcyjny]
Pomnożeniem dochodzą babilońskich plonów — z[amiast:] rozkrzewieniem się, rozrośnieniem; dochodzą, [czyli] równają się, plonom, urodzajom babilońskim, to jest asyryjskim, sławnym w starożytności. [przypis redakcyjny]
pomoc (starop.) — [tu:] posag. [przypis redakcyjny]
pomoc z Kasy Mianowskiego — mowa o zasiłku, przyznanym Brzozowskiemu, już bardzo po niewczasie, przez warszawską Kasę Mianowskiego. [przypis redakcyjny]
Pomogę ja i myślistwa — włączę się do polowania. [przypis redakcyjny]
po monastyrach u czernic — po klasztorach u mniszek. [przypis redakcyjny]
Pomorcy — rosyjscy osadnicy nad Morzem Białym. [przypis redakcyjny]
pomort — fagot. [przypis redakcyjny]
pomoście — pomóżcie (zob. rym: „noście — pomoście”). [przypis redakcyjny]
Pompejusz (106–35 p.n.e.) — wybitny wódz rzymski; po zwycięskiej wojnie hiszpańskiej z Sertoriuszem w r. 71 p.n.e. odbył triumf w Rzymie; podczas takiej uroczystości przed triumfatorem wieziono na wozach wyobrażenia miast i krajów podbitych przez niego. [przypis redakcyjny]
pompy — świetności, okazałości. [przypis redakcyjny]
pomsta — zemsta (zob. współczesne wyrażenie pomścić kogoś). [przypis redakcyjny]
pomstujący — właściwie: mszczący się, mściciel. [przypis redakcyjny]
pomszczony za się przez niedźwiedzi za lekkomyślną niewiarę gawiedzi — Elizeusz, po widzeniu swoim wstępującego do nieba na wozie ognistym proroka Eliasza, przyszedł do miasta Betel i opowiadał swoje widzenie; gdy chłopcy uliczni z niego szydzili, Elizeusz przeklął ich w imię Pańskie, i wkrótce niedźwiedzie wypadły z pobliskich lasów i rozszarpały szyderców (Księgi Królewskie, rozdz. 2 w. 23). [przypis redakcyjny]
pomucha (daw.) — zaraza, choroba. [przypis redakcyjny]
pomucha (daw.) — zaraza. [przypis redakcyjny]
Pomyłujte, pane (ukr.) — zmiłujcie się, panie. [przypis redakcyjny]
pomyłuj (ukr.) — zmiłuj się. [przypis redakcyjny]
po mym słowie — pod moje dyktando. [przypis redakcyjny]
pomysł hr. Caylusa (…), że probierzem poetów jest ich użyteczność dla malarzy — Tableau tirés de l'Iliade, Avert., V: „On est toujours conveuu, que plus un Poëme fournissait d'images et d'actions, plus il avait de supériorité en Poésie. Cette réflexion m'avait conduit à penser que le calcul des differens Tableaux, qu'offrent les Poëmes et des Poêtes. Le nombre et le genre des Tableau que présentent ces grands ouvrages, auraient été une espéce de pierre de touche, ou plutôt une balance certaine du mérite de ces Poëmes et du génie de leurs Auteurs”. [przypis redakcyjny]
Pomysł[u], aby ojca wraz z obydwoma synami kazać morderczym wężom w jeden węzeł związać (…) Montfaucon nie chce go znaleźć u poety — [por.] Suppl. à Antiq. Expl., t. I, p. 243: „Il y a quelque petite différence entre ce que dit Virgile, et ce que le marbre représente. Il semble, selon ce que dit le poète, que les serpens quittèrent les deux enfans pour venir eutortiller le père, au lieu que dans ce marbre ils lient en même tems les enfants et leur père”. [przypis redakcyjny]
pomy (starop. forma) — pójdźmy. [przypis redakcyjny]
pomy zgodą (starop.) — powiemy zgodnie [z Janem świętym]. [przypis redakcyjny]
ponad Kraków — ze wzniesienia w Bronowicach roztaczał się widok na cały Kraków wraz z Wawelem na horyzoncie. [przypis redakcyjny]
„Ponad siły” — głośny dramat pisarza norweskiego Björnstierne Björnsona (1832–1910). [przypis redakcyjny]
po nasku — po naszemu. [przypis redakcyjny]
po nas wdzięczności/ Nie uznasz — nie doznasz od nas wdzięczności. [przypis redakcyjny]
po naszym schodzie — po naszym końcu (tj. śmierci). [przypis redakcyjny]
ponderować — zważyć. [przypis redakcyjny]
Poniatowski, Zamoyski, Chreptowicz, Brzostowski — pierwszy wyzwolił poddanych dóbr Bieżuń na Mazowszu, począwszy od r. 1760, Andrzej Zamoyski, późniejszy kanclerz; drugi ksiądz Paweł Ksawery Brzostowski, referendarz litewski: dobra Merecz, przezwane Pawłowem, urządzenie włościan ukończone r. 1769; trzeci Joachim Litawor Chreptowicz, podkanclerz litewski: Szczorse i Wiszniew w województwie nowogródzkim; zamienił pańszczyznę na stałą daninę w ziemiopłodach; Stanisław Poniatowski, podskarbi litewski, synowiec [bratanek; Red. WL] króla: dobra Korsuń, liczące około 400 tys. poddanych, uwalnianie rozpoczęto w r. 1777; w r. 1789 większość poddanych już wyzwolona. [przypis redakcyjny]
poniekąd (daw.) — jakiś czas. [przypis redakcyjny]
Ponieważ Karol Martel i Pepin ujarzmili Fryzów, prawo ich nie jest starsze od tych władców — Nie umieli pisać. [przypis redakcyjny]
Ponieważ nikt w stanie nie jest zakupienia i opłacenia powszechnej szczęśliwości, tylko sam naród, więc odtąd tylko ten sam naród obierać i szacować tę swoją szczęśliwość będzie — myśl przewodnia (streszczona, nie przytoczona) dekretów francuskiego Zgromadzenia Narodowego z 17 czerwca 1789. [przypis redakcyjny]
Ponieważ przeważnie religie nietolerancyjne rozwijają wielką żarliwość w tym, aby się ustalić gdzie indziej (…), bardzo dobrym prawem cywilnym byłoby, kiedy państwo jest zadowolone z istniejącej religii, aby nie pozwalało wprowadzać innej — Nie mówię w całym tym rozdziale o religii chrześcijańskiej, ponieważ, jak rzekłem gdzie indziej, religia chrześcijańska jest najwyższym dobrem. Patrzcie koniec rozdziału I poprzedniej księgi. [przypis redakcyjny]
Ponieważ tedy mogła zachodzić niepewność co do tego, co zostało osądzone przez ludzi lub co toczyło się przed ludźmi, można było przypomnieć to za każdym razem, kiedy się odbywało sądy, sposobem nazwanym w procedurze przypomnienie — Dowodzono przez świadków tego, co się już odbyło, rzekło lub sąd nakazał. [przypis redakcyjny]
Ponieważ ziarno (…) domłócić — Ponieważ twoje pierwsze wątpliwości już są objaśnione, jeszcze drugie wątpliwości muszę objaśnić: „jak to być może, że nikt nie zjawił się drugi podobny do Salomona?” [przypis redakcyjny]
po niewoli — wbrew swojej woli. [przypis redakcyjny]
poniewolne słowa (starop.) — wypowiedziane pod przymusem. [przypis redakcyjny]
poniewolnie — wbrew woli, pod przymusem. [przypis redakcyjny]
po nim — zdanie skrócone: Po nim jedź! Ścigaj! [przypis redakcyjny]
ponno a. pono (starop.) — podobno. [przypis redakcyjny]
ponoś (daw.) — podobno. [przypis redakcyjny]
ponowa (daw.) — ponowienie. [przypis redakcyjny]
ponowa (starop.) — nowina. [przypis redakcyjny]
Pono że uniosłem… przedmiot główny — Mak-Yks ma na myśli pistolet. [przypis redakcyjny]
pontak — wino francuskie ciemnoczerwone. [przypis redakcyjny]
pontaliki — noszenia drogie dla ozdoby szyi albo uszu. [przypis redakcyjny]
Pontan — Giovanni Pontano, rodem z Umbrii, był sekretarzem na dworze aragońskim w Neapolu; mąż uczony, poeta, statysta [daw.: mąż stanu, polityk] niepospolity; zm. 1503 r. [przypis redakcyjny]
pontier (z fr.) — jeden z grających. [przypis redakcyjny]
pontka (z fr.) — spiczasta bródka; wedle prof. Brücknera też w formie starop. pąt, pąciec: fryzura z przedziałkiem. [przypis redakcyjny]
Pontorson — miejscowość i gmina w Normandii, w płd. Francji. [przypis redakcyjny]
pontskie narody — [ludy] mieszkające w krainie Pontus nad Morzem Czarnym w Azji Mniejszej. [przypis redakcyjny]
Pontyer — Pontrieu w Bretanii, gdzie dziś jeszcze pokazują pasterze mniemany grób Merlina. [przypis redakcyjny]
pontyfikalnie — uroczyście. [przypis redakcyjny]
Pontygier — zamek Poitiers we Francji, własność rodziny Maganca. [przypis redakcyjny]
ponuremu zięciu — zam.: zięciowi, analogicznie do: ojcu (lic. poet.). [przypis redakcyjny]
po obiorze prezesa — tj. po 10 grudnia, dniu wyboru prezydenta rzeczypospolitej francuskiej. [przypis redakcyjny]
poodkładać — odbić, odpłynąć. [przypis redakcyjny]
po okazyjej — po bitwie. [przypis redakcyjny]
po oracji — po mowie. [przypis redakcyjny]
popadszy spis — dopadłszy spis [tj. włóczni]. [przypis redakcyjny]
popalić boty — szybko uciec. [przypis redakcyjny]
Popatrz miedzy szoty prawdziwszej roboty — poszukaj między kupcami bardziej prawdomównego wyrobu, tj. lustra („szot” od „Szkot”; Szkoci byli znani w Polsce jako kupcy). [przypis redakcyjny]
popędliwy potok — rwący potok. [przypis redakcyjny]
popielicami — futrem ze skórek zimowych wiewiórki północnej. [przypis redakcyjny]
Popina — garkuchnia. [przypis redakcyjny]
popisować się z czym (starop. forma) — dziś: popisywać się czym. [przypis redakcyjny]
Pop Jan — ksiądz Jan, władca legendarnego państwa w Afryce. [przypis redakcyjny]
popod (przestarz.) — pod. [przypis redakcyjny]
po polskiej stronie Niepru — tj. na prawym brzegu Dniepru. [przypis redakcyjny]
popona (starop.) — zasłona, fartuch u powozu. [przypis redakcyjny]
po pracej (starop. forma) — starsza forma Msc. lp, zamiast: po pracy (w dalszym ciągu wiele form podobnych, np. pieśń V zwr. 4 i zwr. 5; pieśń VI zwr. 71). [przypis redakcyjny]
poprawić się — przyjść do siebie, utyć. [przypis redakcyjny]
poprawiwszy pocztów — pobrawszy płace na poczty. [przypis redakcyjny]
po próżnicy — na próżno. [przypis redakcyjny]
poprzecznia (wł. oryg. la scotta) — lina do nastawiania żagla; może tłumacz rozumiał tu reję, drąg poprzeczny, do którego przywiązuje się żagiel. [przypis redakcyjny]
po przejrzeniu złudnej opony Mai — por. Wstęp. [przypis redakcyjny]
poprzestać świata — wyrzec się świata. [przypis redakcyjny]
po przykrej przeprawie — przez rzeką. [przypis redakcyjny]
poprzysięgli (starop.) — wsparli zaskarżenie przysięgą. [przypis redakcyjny]
popsować (daw.) — popsuć. [przypis redakcyjny]
popsować (daw.) — popsuć, tu: zabić. [przypis redakcyjny]
popsować (starop.) — popsuć. [przypis redakcyjny]
popularitatem (łac.) — wziętość, popularność. [przypis redakcyjny]
popularitatem (łac.) — wziętość. [przypis redakcyjny]
populus romanus — lud rzymski. [przypis redakcyjny]
pop (z gr.) — dosłownie ojciec; ksiądz. [przypis redakcyjny]
porąc — prując. [przypis redakcyjny]
Poraj — jak wiemy z Pana Tadeusza (Ks. IV w. 351), był herbem Mickiewiczów. [przypis redakcyjny]
Porando — chińska nazwa Polaków; zniekształcone ang. słowo — Poland. [przypis redakcyjny]
Poranny dzwonek — mowa o curfew–bell, czyli dzwonie, który o 8 lub 9 wieczorem wzywał do gaszenia ognia i dzwonił ponownie o czwartej rano, zezwalając na rozpalenie ognia. Czwarta była bardziej zwyczajową godziną niż trzecia. [przypis redakcyjny]
po ranu karmie nie wspomniała — z rana nie dopominała się o jedzenie; karmia (starop.): pokarm, dziś tylko o pokarmie dla zwierząt mówi się karma. [przypis redakcyjny]
poraz (daw.) — klęska, pogrom. [przypis redakcyjny]
Pordenone (1484–1539) — malarz włoski. [przypis redakcyjny]
poręcze (daw.) — r.n. [tj. to poręcze]. [przypis redakcyjny]
porękawiczne — tu: wynagrodzenie dla pośrednika. [przypis redakcyjny]
porfir — gatunek skały wulkanicznej, której najbardziej znana odmiana posiada barwę czerwonawą; na dworze cesarzy bizantyjskich wykonywano z porfiru naczynia, a także wyłożono nim komnatę, w której przychodzili na świat prawowici następcy panującego władcy (tzw. porfirogeneci). [przypis redakcyjny]
porfir — serpentyn, marmur czarny w zielone cętki. [przypis redakcyjny]
por (łac. porruni) — rodzaj czosnku. [przypis redakcyjny]
Por. list z 10 maja. Jak pierwej, Werter odczuwający w pełni piękno przyrody, nie zdołał odmalować go w obrazie, tak nie potrafi teraz spotkania z parobczakiem oddać w słowach. [przypis redakcyjny]